Zmiennik lucernowiec (Lygus rugulipennis Popp.) – występowanie i opis szkodnika
Zmiennik lucerniowiec zaliczany jest do pluskwiaków różnoskrzydłych o owalnym kszałcie i wielkości 4-8mm. Mają zmienne zabarwienie od zielonkawego przez odcienie brunatne i czerwieni. ich grzbiet jest gęsto pokryty włoskami. Młodsze stadia larwalne nie mają wykształconych skrzydeł. Larwy wraz z rozwojem zmieniają zabarwienie na coraz ciemniejsze a najstarsze mają już zawiązki skrzydeł. Cechą wyróżniającą jest trójkątna tarczka na grzbiecie z kilkoma jaśniejszymi kropkami.
Zmiennik jest polifagiem, który żeruje i uszkadza nawet 200 gatunków roślin nie tylko uprawnych, ale również chwastów, na których bytuje i będzie stwarzał zagrożenie dla plantacji towarowych. Spośród gatunków uprawnych żeruje na truskawce, fasoli, grochu, łubinie, lucernie ogórku, ziemniakach a nawet na roślinach z rodziny selerowatych.
Zmiennik lucernowiec – cykl rozwojowy
Zimują dorosłe pluskwiaki na plantacjach roślin motylkowych wieloletnich, na miedzach, trawach i pod opadłymi liśćmi. Żerowanie rozpoczynają już w marcu początkowo odżywiając się młodymi liśćmi roślin w pobliżu, których zimowały. Samice następnie składają jaja w pędach, w przypadku truskawek jaja składane są do kielichów kwiatowych i ogonków liściowych. Rozwój larw i nimf odbywa się zazwyczaj w maju i czerwcu, w lipcu pojawiają się natomiast osobniki dorosłe, które rozpoczynają składnie jaj dając początek drugiemu pokoleniu szkodnika. Dorosłe pluskwiaki II pokolenia pojawiają się we wrześniu, migrują na kwitnące rośliny selerowate kończąc na nich żerowanie i mogą zimować w tych miejscach, lecz w większości wracają na uprawy roślin bobowatych i tam będą zimować.
Objawy żerowania i szkodliwość
Wiosną, kiedy zmienniki żerują na młodych liściach powodują ich uszkodzenia, w miejscu nakłuć komórki roślinne zamierają i tworzą brunatne nekrotyczne plamki. Kiedy dochodzi do żerowania na kwiatach i młodych zawiązkach fasoli zasychają one i przedwcześnie opadają. W przypadku strąków w bardziej zaawansowanej fazie rozwojowej widoczny jest otwór po nakłuciu, oraz jamki na nasionach fasoli. Na plantacjach ogórka uszkadzane mogą być młode listki, których rozwój zostaje zahamowany, owoce natomiast wykręcają się od strony nakłucia jednocześnie występowanie otworu jest cechą potwierdzającą uszkodzenia przez zmienniki a nie zaburzenia w pobieraniu składników pokarmowych.
Bardzo dużą szkodliwość powoduje na plantacjach truskawek, szczególnie odmian powtarzających owocowanie oraz wczesną wiosną w uprawach przyśpieszonych i wczesnych w gruncie. Dorosły zmiennik lucernowiec jak również larwy wysysają sok komórkowy z młodych zawiązków owoców powodując ich zniekształcenie. Owoce uszkodzone są spłaszczone z charakterystycznym ciemnym wierzchołkiem z mocno skupionymi nasionami. Owoce nie dorastają do pożądanych wielkości, tracą wartości handlowe dla owoców deserowych jak również są gorsze w smaku. Wzmożone występowania szkodnika na plantacjach wiosną i latem spowodowane jest ograniczoną ilością kwitnących roślin, na których może żerować. Wymaga on regularnych lustracji na plantacji i odpowiednio wykonywanych zabiegów zwalczających. Dodatkowo zwiększonej liczebności sprzyjać będą zarośnięte miedze, jak również bliskość łąk i nieużytków z których migrować będzie szkodnik.
Sposób przeprowadzania lustracji
1–3 razy w czasie kwitnienia:
- 4 próby po 50 kwiatostanów (strząsać larwy i dorosłe zmieniki z losowo wybranych kwiatostanów na podstawioną płytkę)
Próg szkodliwości
- 1 osobnik na 25 kwiatostanów
Profilaktyka i zwalczanie
Aktualnie do zwalczania zmienników jest zarejestrowany acetamipryd oraz deltametryna. Zabiegi zwalczające należy wykonywać w momencie przekroczenia progu ekonomicznej szkodliwości. Dodatkowo zabiegi wykonywane przeciwko kwieciakowi malinowcowi będą ograniczały występowanie zmienników na plantacjach ze względu na podobny termin pojawienia się na plantacji tych szkodników.
Do alternatywnych metod zwalczania zmiennika można zastosować rośliny pułapkowe, które będą wybierane w pierwszej kolejności przez szkodniki niż roślina uprawna. Częstą praktyką jest wykorzystywanie lucerny, na której będą wykonywane zabiegi ochronne przy jednoczesnym ograniczeniu zabiegów np. w uprawie truskawek. Do kompleksowej ochrony należy włączyć koszenie miedz, na których szkodnik może bytować unikając zabiegów ochronnych i stwarzając zagrożenie dla upraw. Z uwagi na szybkość szkodnika i jego wrażliwość na przejazdy maszynami, zabiegi należy wykonywać rankiem przed rozpoczęciem zbiorów.
Na plantacjach, doświadczalnych sprawdzano możliwość mechanicznego strącania szkodnika z roślin poprzez przejazdy maszynami poruszającymi delikatnie roślinami. Szkodnik w takich warunkach chował się zaprzestając żerowania.
