Srebrzystość liści

Srebrzystość liści to choroba, która występuje powszechnie w sadach towarowych wielu gatunków drzew owocowych m.in. na śliwach, wiśniach, czereśniach, a także jabłoniach oraz wielu gatunkach leśnych. W ostatnich latach obserwowany jest wzrost nasilenia choroby w śliwowych i wiśniowych nasadzeniach. Szkodliwość choroby polega unieczynnieniu blaszek liściowych oraz zniszczeniu kory i drewna na skutek jej rozkładu co przekłada się na osłabienie wzrostu i rozwoju a w konsekwencji zamieraniu roślin. Wtórnym objawem obecności choroby jest „ołowiane” zabarwienie liści.

Srebrzystość liści – przyczyna

Sprawcą srebrzystości liści jest grzyb Chondrostereum purpureum, należący do podstawczaków Basidiomycota. Patogen przez długie lata może przetrwać jako saprotrof na martwych częściach roślin. Infekcji dokonują zarodniki podstawkowe tzw. basidiospory rozsiewane wraz z wiatrem. Zarodniki infekują poprzez miejsca zranień, uszkodzeń mechanicznych powstałych podczas cięcia zwłaszcza grubych gałęzi odsłaniających duże powierzchnie ale także przez spękania kory powstałe w wyniku przemarznięć po ostrych zimach. Źródłem infekcji mogą być także strzępki grzybni przenoszone na sekatorach lub innych narzędziach pielęgnacyjnych podczas cięcia. Po okresie inkubacji strzępki patogena przerastają drewno i miękisz korowy doprowadzając do jego degradacji.

srebrzystość liści

Srebrzystość liści – objawy

Objawy choroby rozwijają się głównie na pniach, gałęziach, konarach i liściach. Pierwszym, wizualnym objawem choroby na liściach jest zmiana zabarwienia liści, z zielonego na ołowianoszare lub srebrzyste. Jest to wtórny objaw związany z działaniem toksyn grzyba, które powodują oddzielanie się skórki od tkanki miękiszowej liścia. Puste przestrzenie wypełniając się powietrzem, nadają liściom srebrzyste przebarwienie. Objawy te mogą rozwijać się zarówno na młodych jak i starszych gałęziach. W pierwszych latach zmiany te często są obserwowane w układzie jednostronnym lub na pojedynczych gałęziach a w kolejnych mogą obejmować całą koronę. Efekt „srebrzenia liści” doskonale widać w pełni lata na tle zdrowych drzew. Objawy nasilają się szczególnie po mroźnych zimach, gdy dodatkowo dochodzi do uszkodzenia wiązek przewodzących. Grzyb jest także groźnym pasożytem kory i drewna. Najczęściej obserwowane są podłużne, rozległe nekrozy. W miejscu porażenia kora zapada się pęka i łuszczy się. Patogen sięga także do głębszych warstw, przerasta drewno powodując suchą zgniliznę i murszenie. Z czasem drewno przebarwia się na sino lub brunatno. W zaawansowanym stadium porażenia rozwijają się owocniki grzyba. Są to wachlarzykowate, mięsiste utwory o pofałdowanych brzegach. Zwykle występują w skupiskach układając się dachówkowato jeden nad drugim na pniach lub grubszych gałęziach. Zewnętrzna część owocnika jest szara natomiast spodnia fioletowo lub sinoczerwona. Jest to końcowe stadium choroby, któremu towarzyszy wyraźnie obniżone plonowanie i powolne zamieranie drzew.

Na co zwrócić uwagę?

  • Srebrzystość liści śliwy może być także wynikiem żerowania roztoczy z rodziny szpecielowatych np. pordzewiacza śliwowego (łac. Aculus fockeui).
  •   W celu potwierdzenia sprawcy często wykonywana jest pełna diagnostyka laboratoryjna obejmująca izolację sprawcy choroby bezpośrednio z tkanek na pożywki mikrobiologiczne oraz jego identyfikacja metodami tradycyjnymi (charakterystyczne dla gatunku elementy budowy morfologicznej – strzępki, konidiofory, konidia) oraz biologii molekularnej np. PCR z wykorzystaniem specyficznych starterów.

Warunki rozwoju choroby

  • Źródłem pierwotnych infekcji roślin śliwy są zarodniki podstawkowe (bazidiospory) rozwijające się na wachlarzykowatych owocnikach wyrastających z porażonych gałęzi i/lub pni.
  •  Transmisja / rozprzestrzenianie się zarodników odbywa się za pośrednictwem wiatru w temperaturze od 4 do 21°C i przy wysokiej wilgotności względnej powietrza.
  • Do infekcji roślin dochodzi w miejscach przerwania ciągłości tkanki okrywającej – zranienia powodowane przez szkodniki, opady gradu lub podczas cięcia zimowego.
  •  Po infekcji porażone organy łatwo ulegają wyłamaniu.
  •  Rozwojowi choroby sprzyja wysoka wilgotność powietrza, temperatura powyżej 10°C.
  •  Objawy srebrzenia liści można zaobserwować już w maju, a charakterystyczne, dachówkowato ułożone owocniki pojawią się najczęściej jesienią i wiosną.

Terminy zabiegów ochronnych

  •   Lustracje sadów należy prowadzić od wczesnej wiosny do zbioru owoców
  •   Drzewa z typowymi objawami choroby (obecność owocników i/lub srebrzystości liści) należy wycinać i palić.
  •   Podczas cięcia dezynfekować narzędzia do cięcia, aby unikać przenoszenia na sąsiednie drzewa.
  •   Rany powstałe np. po cięciu należy jak najszybciej zabezpieczać zarejestrowanymi do tego celu środkami.
  • Jabłoń
  • Grusza
  • Wiśnia/Czereśnia
  • Śliwa
  • Brzoskwinia

Zgorzel kory jabłoni

Jest drugą po raku drzew owocowych chorobą kory, bardzo powszechnie występującą w Europie, Ameryce Północnej, Australii i Nowej Zelandii. W warunkach klimatu umiarkowanego Polski główne zagrożenie stanowi w szkółkach i nowych nasadzeniach jabłoni. Silna epidemia choroby doprowadza do masowego zamierania drzew jabłoni w pierwszym roku po posadzeniu. Występowanie choroby na

Przeczytaj całość »

Parch jabłoni

Spośród wszystkich chorób pochodzenia odgrzybowego parch jabłoni jest chorobą najpowszechniej spotykaną we wszystkich rejonach uprawy jabłoni na całym świecie. Występuje w klimacie umiarkowanym głównie w sadach, ale także i szkółkach drzew jabłoni. Szkodliwość jest zależna od stopnia porażenia. Choroba powoduje osłabienie wigoru porażonych roślin poprzez ograniczenie produkcji asymilatów, co przekłada

Przeczytaj całość »

Mączniak jabłoni

Choroba bardzo powszechna we wszystkich rejonach uprawy jabłoni, ale może występować także na siewkach gruszy i pigwie. Na jabłoniach w zasadzie może wystąpić w każdej fazie fenologicznej. Najwyższa szkodliwość określona jest w przypadku owocujących drzew jabłoni wiąże się ze spadkiem plonu. Obserwowane jest także zahamowanie wzrostu młodych pędów co przekłada

Przeczytaj całość »

Gorzka zgnilizna jabłek

Choroba jest bardzo powszechną na całym świecie. Występuje głównie w Europie, Ameryce Północnej, Australii i Nowej Zelandii. W warunkach klimatu umiarkowanego Polski główne zagrożenie stanowi w uprawie jabłoni, zwłaszcza owoców. Choć choroba może także występować na owocach innych gatunków drzew zarówno ziarnkowych, jak i pestkowych m.in. na: pigwie, gruszy azjatyckiej i gruszy europejskiej. Szkodliwość choroby polega przede wszystkim na jej utajonym charakterze i ukazywaniem się objawów na owocach dopiero podczas dłuższego przechowywania. W niektórych gospodarstwach straty w plonach jabłek mogą wynosić 20-50%.

Przeczytaj całość »

Rdza gruszy

W ostatnich latach choroba coraz częściej występuje na gruszach i jałowcach w ogrodach przydomowych. W sadach towarowych obserwowana jest sporadycznie, zwłaszcza gdy w sąsiedztwie rosną jałowce będące żywicielami patogenu.

Przeczytaj całość »

Parch gruszy

Choroba powszechnie występująca w rejonach uprawy gatunków z rodz. Pyrus na całym świecie. W Polsce znana już od dawna w uprawie grusz. Nasilenie choroby jest zależne od kilku czynników, głównie warunków pogody w trakcie sezonu wegetacyjnego, obecności inokulum i podatności odmiany. Ze względu na mniejszą skalę upraw gruszy w Polsce,

Przeczytaj całość »

Zamieranie gruszy

Choroba odnotowana w sadach gruszowych na terenie Europy i USA. W Polsce po raz pierwszy opisana w 1996 roku. Choroba może mieć dwie postaci: gwałtowne zamieranie lub powolne zamieranie. Występuje na roślinach z rodzaju Pyrus, a także na pigwie. Szkodliwość jest zależna od wielu czynników, z których najważniejsze to podkładka

Przeczytaj całość »

Gorzka zgnilizna wiśni

Choroba ma zasięg ogólnoświatowy, występuje we wszystkich strefach klimatycznych. Najwyższa jej szkodliwość dotyczy strat w plonie wiśni. Masowe nasilenie ujawnia się w warunkach ciepłej i wilgotnej pogody.

Przeczytaj całość »

Torbiel śliwek

Choroba występuje w uprawie śliw na całym świecie. W Polsce głównie w rejonach podgórskich i nadmorskich. Szkodliwość związana jest z całkowitym zniszczeniem owoców. Rozwój choroby stymuluje duża ilość opadów.

Przeczytaj całość »

Kędzierzawość liści brzoskwini

Choroba bardzo powszechna, występuje corocznie w uprawie brzoskwini i nektaryny. Szkodliwość jej ogranicza się do zniekształcenia liści, a w konsekwencji osłabienia roślin. Zmiany te przekładają się na obniżenie jakości plonu owoców brzoskwini oraz może mieć wpływ na gorsze przezimowanie porażonych drzew.

Przeczytaj całość »