Zaraza ogniowa

Choroba występuje na około 200 gatunkach roślin tak uprawnych jak i ozdobnych. Najczęściej są to rośliny z rodziny różowatych, do których należy m.in. jabłoń i grusza, ale także pigwa, głóg, irga i jarzębina. W warunkach sprzyjających choroba bardzo szybko rozprzestrzenia się i dokonuje spustoszenia na znacznych obszarach sadów i szkółek. Największe zagrożenie przypada na okres kwitnienia i przyrostu młodych pędów na długość.

Sprawcą choroby jest bakteria Erwinia amylovora, gramujemna, urzęsiona pałeczka. Gatunek ten może rozwijać się zarówno w obecności jak i przy braku tlenu w optymalnej temperaturze 25-27°C. W Polsce patogen jest traktowany jako organizm kwarantannowy w szkółkach roślin sadowniczych i ozdobnych, a jego zwalczanie jest regulowane prawnie.

Pierwsze objawy można zaobserwować wiosną podczas kwitnienia. Tkanki porażonych kwiatów miejscami przybierają ciemniejszy kolor, tak jakby były podsiąknięte wodą. Następnie całe kwiaty więdną, kurczą się i zamierają, zmieniając barwę na ciemnobrunatną. Na porażonych liściach pojawiają się brunatne plamki, które z czasem pokrywają całą ich powierzchnię. Blaszki liściowe zwijają się wzdłuż nerwu głównego (do środka), kurczą się i przybierają barwę czerwonobrunatną w przypadku jabłoni lub czarną w przypadku gruszy. Zarówno kwiaty jak i liście mogą pozostać na drzewach aż do jesieni. Najbardziej charakterystyczne objawy występują na młodych jeszcze nie zdrewniałych, zielonych pędach. Bezpośrednio po infekcji pędy przyjmują ciemnozielony odcień, a następnie więdną od wierzchołka i wyginają się na kształt „pastorału”. Zamierające wierzchołki zmieniają barwę na brunatną (u jabłoni) lub czarną (u gruszy). Porażone mogą zostać także młode zawiązki i rzadziej starsze owoce. Zwykle rozwijają się na nich początkowo szkliste, ciemnozielone plamy. W ich obrębie tkanka ulega nekrozie i przebarwia się na brunatno u jabłoni i czarno u gruszy. Z czasem całe zawiązki zasychają i pozostają na drzewach w postaci tzw. mumii. Porażeniu ulegają także starsze pędy, gałęzie, konary i pnie. W miejscu infekcji kora nabrzmiewa, a uwodnione plamy z czasem zapadają się i zasychają. Tkanki miękiszu korowego znajdujące się bezpośrednio pod zeschniętą korą przebarwiają się na czerwonobrunatny kolor. W okresie jesienno-zimowym rozwój plam jest zahamowany. Plamy zgorzelowe wyraźnie zapadają się przez co uwidacznia się wyraźna granica w postaci spękań o poszarpanych brzegach odcinająca zdrową część od porażonej.

W warunkach wysokiej temperatury i wilgotności porażone tkanki pokrywają się początkowo kremowymi a w miarę starzenia się bursztynowymi wyciekami zawierającymi komórki bakterii. Jest to najistotniejsza z cech diagnostycznych pozwalająca prawidłowo wskazać sprawcę choroby.

Okres zimy bakteria przeżywa w stanie anabiozy tj. spowolnienia procesów życiowych. Kolonie umiejscawiają się na pograniczu ran zgorzelowych lub porażonych pąków. Wraz z nastaniem wiosny, gdy temp. osiągnie 20°C i wzrośnie wilgotność powietrza bakterie intensywnie namnażają się, co widać w postaci śluzowatych wycieków pokrywających porażone tkanki. Komórki bakterii z tych wycieków stanowią źródło infekcji pierwotnej. Na nowe tkanki (kwiaty, liście i pędy) mogą dostać się wraz z wiatrem czy deszczem, ale mogą także zostać przeniesione na ciałach owadów zapylających lub szkodników. Bakteria może być roznoszona także na narzędziach w trakcie zabiegów pielęgnacyjnych zwłaszcza wiosną na sekatorach. Erwinia amylovora dostaje się do wnętrza kwiatów, liści, pędów i owoców poprzez naturalne otwory m.in. miodniki, aparaty szparkowe i przetchlinki. Do infekcji dochodzi także w miejscach przerwania epidermy tj. w miejscach uszkodzeń mechanicznych.

Ochrona chemiczna polega na zastosowaniu preparatów miedziowych wczesną wiosną, w chwili rozpoczęcia wegetacji. Dostępne są także środki indukujące naturalną odporność roślin (patrz. Program Ochrony Roślin). Po zaobserwowaniu objawów na pędach należy wyciąć je z zapasem 50 cm i usunąć z sadu.

  • Jabłoń
  • Grusza
  • Wiśnia/Czereśnia
  • Śliwa
  • Brzoskwinia

Zgorzel kory jabłoni

Jest drugą po raku drzew owocowych chorobą kory, bardzo powszechnie występującą w Europie, Ameryce Północnej, Australii i Nowej Zelandii. W warunkach klimatu umiarkowanego Polski główne zagrożenie stanowi w szkółkach i nowych nasadzeniach jabłoni. Silna epidemia choroby doprowadza do masowego zamierania drzew jabłoni w pierwszym roku po posadzeniu. Występowanie choroby na

Przeczytaj całość »

Parch jabłoni

Spośród wszystkich chorób pochodzenia odgrzybowego parch jabłoni jest chorobą najpowszechniej spotykaną we wszystkich rejonach uprawy jabłoni na całym świecie. Występuje w klimacie umiarkowanym głównie w sadach, ale także i szkółkach drzew jabłoni. Szkodliwość jest zależna od stopnia porażenia. Choroba powoduje osłabienie wigoru porażonych roślin poprzez ograniczenie produkcji asymilatów, co przekłada

Przeczytaj całość »

Mączniak jabłoni

Choroba bardzo powszechna we wszystkich rejonach uprawy jabłoni, ale może występować także na siewkach gruszy i pigwie. Na jabłoniach w zasadzie może wystąpić w każdej fazie fenologicznej. Najwyższa szkodliwość określona jest w przypadku owocujących drzew jabłoni wiąże się ze spadkiem plonu. Obserwowane jest także zahamowanie wzrostu młodych pędów co przekłada

Przeczytaj całość »

Gorzka zgnilizna jabłek

Choroba jest bardzo powszechną na całym świecie. Występuje głównie w Europie, Ameryce Północnej, Australii i Nowej Zelandii. W warunkach klimatu umiarkowanego Polski główne zagrożenie stanowi w uprawie jabłoni, zwłaszcza owoców. Choć choroba może także występować na owocach innych gatunków drzew zarówno ziarnkowych, jak i pestkowych m.in. na: pigwie, gruszy azjatyckiej i gruszy europejskiej. Szkodliwość choroby polega przede wszystkim na jej utajonym charakterze i ukazywaniem się objawów na owocach dopiero podczas dłuższego przechowywania. W niektórych gospodarstwach straty w plonach jabłek mogą wynosić 20-50%.

Przeczytaj całość »

Rdza gruszy

W ostatnich latach choroba coraz częściej występuje na gruszach i jałowcach w ogrodach przydomowych. W sadach towarowych obserwowana jest sporadycznie, zwłaszcza gdy w sąsiedztwie rosną jałowce będące żywicielami patogenu.

Przeczytaj całość »

Parch gruszy

Choroba powszechnie występująca w rejonach uprawy gatunków z rodz. Pyrus na całym świecie. W Polsce znana już od dawna w uprawie grusz. Nasilenie choroby jest zależne od kilku czynników, głównie warunków pogody w trakcie sezonu wegetacyjnego, obecności inokulum i podatności odmiany. Ze względu na mniejszą skalę upraw gruszy w Polsce,

Przeczytaj całość »

Zamieranie gruszy

Choroba odnotowana w sadach gruszowych na terenie Europy i USA. W Polsce po raz pierwszy opisana w 1996 roku. Choroba może mieć dwie postaci: gwałtowne zamieranie lub powolne zamieranie. Występuje na roślinach z rodzaju Pyrus, a także na pigwie. Szkodliwość jest zależna od wielu czynników, z których najważniejsze to podkładka

Przeczytaj całość »

Gorzka zgnilizna wiśni

Choroba ma zasięg ogólnoświatowy, występuje we wszystkich strefach klimatycznych. Najwyższa jej szkodliwość dotyczy strat w plonie wiśni. Masowe nasilenie ujawnia się w warunkach ciepłej i wilgotnej pogody.

Przeczytaj całość »

Torbiel śliwek

Choroba występuje w uprawie śliw na całym świecie. W Polsce głównie w rejonach podgórskich i nadmorskich. Szkodliwość związana jest z całkowitym zniszczeniem owoców. Rozwój choroby stymuluje duża ilość opadów.

Przeczytaj całość »

Kędzierzawość liści brzoskwini

Choroba bardzo powszechna, występuje corocznie w uprawie brzoskwini i nektaryny. Szkodliwość jej ogranicza się do zniekształcenia liści, a w konsekwencji osłabienia roślin. Zmiany te przekładają się na obniżenie jakości plonu owoców brzoskwini oraz może mieć wpływ na gorsze przezimowanie porażonych drzew.

Przeczytaj całość »