Zaraza ogniowa

Zaraza ogniowa występuje na około 200 gatunkach roślin tak uprawnych jak i ozdobnych. Najczęściej są to rośliny z rodziny różowatych, do których należy m.in. jabłoń i grusza, ale także pigwa, głóg, irga i jarzębina. W warunkach sprzyjających choroba bardzo szybko rozprzestrzenia się i dokonuje spustoszenia na znacznych obszarach sadów i szkółek. Największe zagrożenie przypada na okres kwitnienia i przyrostu młodych pędów na długość.

Zaraza ogniowa – przyczyna

FruitAkademia - 20220805 112801Sprawcą choroby jest bakteria Erwinia amylovora, gramujemna, urzęsiona pałeczka. Gatunek ten może rozwijać się zarówno w obecności jak i przy braku tlenu w optymalnej temperaturze 25-27°C. W Polsce patogen jest traktowany jako organizm kwarantannowy w szkółkach roślin sadowniczych i ozdobnych, a jego zwalczanie jest regulowane prawnie.

Zaraza ogniowa – objawy

Pierwsze objawy można zaobserwować wiosną podczas kwitnienia. Tkanki porażonych kwiatów miejscami przybierają ciemniejszy kolor, tak jakby były podsiąknięte wodą. Następnie całe kwiaty więdną, kurczą się i zamierają, zmieniając barwę na ciemnobrunatną. Na porażonych liściach pojawiają się brunatne plamki, które z czasem pokrywają całą ich powierzchnię. Blaszki liściowe zwijają się wzdłuż nerwu głównego (do środka), kurczą się i przybierają barwę czerwonobrunatną w przypadku jabłoni lub czarną w przypadku gruszy. Zarówno kwiaty jak i liście mogą pozostać na drzewach aż do jesieni. Najbardziej charakterystyczne objawy występują na młodych jeszcze nie zdrewniałych, zielonych pędach. Bezpośrednio po infekcji pędy przyjmują ciemnozielony odcień, a następnie więdną od wierzchołka i wyginają się na kształt „pastorału”. Zamierające wierzchołki zmieniają barwę na brunatną (u jabłoni) lub czarną (u gruszy). Porażone mogą zostać także młode zawiązki i rzadziej starsze owoce. Zwykle rozwijają się na nich początkowo szkliste, ciemnozielone plamy. W ich obrębie tkanka ulega nekrozie i przebarwia się na brunatno u jabłoni i czarno u gruszy. Z czasem całe zawiązki zasychają i pozostają na drzewach w postaci tzw. mumii. Porażeniu ulegają także starsze pędy, gałęzie, konary i pnie. W miejscu infekcji kora nabrzmiewa, a uwodnione plamy z czasem zapadają się i zasychają. Tkanki miękiszu korowego znajdujące się bezpośrednio pod zeschniętą korą przebarwiają się na czerwonobrunatny kolor. W okresie jesienno-zimowym rozwój plam jest zahamowany. Plamy zgorzelowe wyraźnie zapadają się przez co uwidacznia się wyraźna granica w postaci spękań o poszarpanych brzegach odcinająca zdrową część od porażonej.FruitAkademia - 20220623 153830

W warunkach wysokiej temperatury i wilgotności porażone tkanki pokrywają się początkowo kremowymi a w miarę starzenia się bursztynowymi wyciekami zawierającymi komórki bakterii. Jest to najistotniejsza z cech diagnostycznych pozwalająca prawidłowo wskazać sprawcę choroby.

Warunki rozwoju choroby

Okres zimy bakteria przeżywa w stanie anabiozy tj. spowolnienia procesów życiowych. Kolonie umiejscawiają się na pograniczu ran zgorzelowych lub porażonych pąków. Wraz z nastaniem wiosny, gdy temp. osiągnie 20°C i wzrośnie wilgotność powietrza bakterie intensywnie namnażają się, co widać w postaci śluzowatych wycieków pokrywających porażone tkanki. Komórki bakterii z tych wycieków stanowią źródło infekcji pierwotnej. Na nowe tkanki (kwiaty, liście i pędy) mogą dostać się wraz z wiatrem czy deszczem, ale mogą także zostać przeniesione na ciałach owadów zapylających lub szkodników. Bakteria może być roznoszona także na narzędziach w trakcie zabiegów pielęgnacyjnych zwłaszcza wiosną na sekatorach. Erwinia amylovora dostaje się do wnętrza kwiatów, liści, pędów i owoców poprzez naturalne otwory m.in. miodniki, aparaty szparkowe i przetchlinki. Do infekcji dochodzi także w miejscach przerwania epidermy tj. w miejscach uszkodzeń mechanicznych.

Terminy zabiegów ochronnych

Ochrona chemiczna polega na zastosowaniu preparatów miedziowych wczesną wiosną, w chwili rozpoczęcia wegetacji. Dostępne są także środki indukujące naturalną odporność roślin (patrz. Program Ochrony Roślin). Zalicza się do nich również nowe środki zawierające bakterie z rodzaju  Bacillus. Bakterie wytwarzają metabolity ograniczające rozwój chorób, jak również zasiedlają zdrowe liście nie pozwalając na zainfekowanie ich przez patogena. Wykorzystanie regulatorów wzrostu opartych o procheksadion wapnia również wykazuje pozytywne działanie w ograniczaniu ryzyka porażenia przez zarazę ogniową dzięki zredukowaniu wielkości przyrostów jednorocznych. Substancja czynna indukuje m.in. systemiczną odporność roślin przeciwko bakteriom. Po zaobserwowaniu objawów na pędach należy wyciąć je z zapasem 50 cm i usunąć z sadu i spalić niszcząc tym samym możliwość dalszego rozprzestrzeniania się choroby. Historycznie środkiem zarejestrowanym do zwalczania zarazy ogniowej był antybiotyk streptomycyna, ale ze względu na ryzyko powstawania raz odpornych zarazy ogniowej jak również bakterii szkodliwych dla człowieka została wycofana z możliwości zastosowania. 

  • Jabłoń
  • Grusza
  • Wiśnia/Czereśnia
  • Śliwa
  • Brzoskwinia

Zgorzel kory jabłoni

Jest drugą po raku drzew owocowych chorobą kory, bardzo powszechnie występującą w Europie, Ameryce Północnej, Australii i Nowej Zelandii. W warunkach klimatu umiarkowanego Polski główne zagrożenie stanowi w szkółkach i nowych nasadzeniach jabłoni. Silna epidemia choroby doprowadza do masowego zamierania drzew jabłoni w pierwszym roku po posadzeniu. Występowanie choroby na

Przeczytaj całość »

Zgnilizna pierścieniowa podstawy pnia drzew owocowych

Choroba poraża ponad 200 gatunków roślin z 60 rodzin botanicznych. Największe szkody gospodarcze wyrządza na roślinach z rodziny różowatych (Rosaceae), do których należy m.in. jabłoń. Choroba ma ścisły związek ze strukturą i wilgotnością gleb, najczęściej występuje na glebach zwięzłych, ciężkich i wilgotnych. Największe zagrożenie stanowi w uprawie jabłoni i mateczników

Przeczytaj całość »

Rak drzew owocowych

Choroba występuje powszechnie w strefie klimatu umiarkowanego na wszystkich kontynentach, głównie w rejonach uprawy drzew owocowych, jabłoni (Malus L.) i nieco rzadziej gruszy (Pyrus L.). Ze względu na wyniszczający charakter najwyższe szkody powoduje w szkółkach drzew owocowych, a także w młodych nasadzeniach.

Przeczytaj całość »

Parch jabłoni

Spośród wszystkich chorób pochodzenia odgrzybowego parch jabłoni jest chorobą najpowszechniej spotykaną we wszystkich rejonach uprawy jabłoni na całym świecie. Występuje w klimacie umiarkowanym głównie w sadach, ale także i szkółkach drzew jabłoni. Szkodliwość jest zależna od stopnia porażenia. Choroba powoduje osłabienie wigoru porażonych roślin poprzez ograniczenie produkcji asymilatów, co przekłada

Przeczytaj całość »

Mączniak jabłoni

Choroba bardzo powszechna we wszystkich rejonach uprawy jabłoni, ale może występować także na siewkach gruszy i pigwie. Na jabłoniach w zasadzie może wystąpić w każdej fazie fenologicznej. Najwyższa szkodliwość określona jest w przypadku owocujących drzew jabłoni wiąże się ze spadkiem plonu. Obserwowane jest także zahamowanie wzrostu młodych pędów co przekłada

Przeczytaj całość »

Gorzka zgnilizna jabłek

Choroba jest bardzo powszechną na całym świecie. Występuje głównie w Europie, Ameryce Północnej, Australii i Nowej Zelandii. W warunkach klimatu umiarkowanego Polski główne zagrożenie stanowi w uprawie jabłoni, zwłaszcza owoców. Choć choroba może także występować na owocach innych gatunków drzew zarówno ziarnkowych, jak i pestkowych m.in. na: pigwie, gruszy azjatyckiej i gruszy europejskiej. Szkodliwość choroby polega przede wszystkim na jej utajonym charakterze i ukazywaniem się objawów na owocach dopiero podczas dłuższego przechowywania. W niektórych gospodarstwach straty w plonach jabłek mogą wynosić 20-50%.

Przeczytaj całość »

Rdza gruszy

W ostatnich latach choroba coraz częściej występuje na gruszach i jałowcach w ogrodach przydomowych. W sadach towarowych obserwowana jest sporadycznie, zwłaszcza gdy w sąsiedztwie rosną jałowce będące żywicielami patogenu.

Przeczytaj całość »

Parch gruszy

Choroba powszechnie występująca w rejonach uprawy gatunków z rodz. Pyrus na całym świecie. W Polsce znana już od dawna w uprawie grusz. Nasilenie choroby jest zależne od kilku czynników, głównie warunków pogody w trakcie sezonu wegetacyjnego, obecności inokulum i podatności odmiany. Ze względu na mniejszą skalę upraw gruszy w Polsce,

Przeczytaj całość »

Brunatna zgnilizna drzew ziarnkowych

Choroba powszechnie występuje w rejonach uprawy jabłoni i gruszy. W Polskich sadach corocznie można ją spotkać na jabłkach i gruszkach rzadziej na śliwkach, wiśniach czy morelach. Jest uznawana za jedną z częstszych przyczyn tzw. suchych zgnilizn owoców ziarnkowych. Przy braku ochrony powoduje znaczne straty w plonach owoców.

Przeczytaj całość »

Zaraza ogniowa

Zaraza ogniowa występuje na około 200 gatunkach roślin tak uprawnych jak i ozdobnych. Najczęściej są to rośliny z rodziny różowatych, do których należy m.in. jabłoń i grusza, ale także pigwa, głóg, irga i jarzębina. W warunkach sprzyjających choroba bardzo szybko rozprzestrzenia się i dokonuje spustoszenia na znacznych obszarach sadów i

Przeczytaj całość »

Zamieranie gruszy

Choroba odnotowana w sadach gruszowych na terenie Europy i USA. W Polsce po raz pierwszy opisana w 1996 roku. Choroba może mieć dwie postaci: gwałtowne zamieranie lub powolne zamieranie. Występuje na roślinach z rodzaju Pyrus, a także na pigwie. Szkodliwość jest zależna od wielu czynników, z których najważniejsze to podkładka

Przeczytaj całość »

Guzowatość korzeni

Jedna z najpowszechniej występujących chorób systemu korzeniowego roślin zarówno zielnych jak i drzewiastych. Zakres roślin na których została odnotowana obejmuje około 200 gatunków. Guzy rozwijające się na częściach podziemnych (korzeniach i szyjce korzeniowej) powodują zakłócenia w pobieraniu wody i składników pokarmowych. Szczególnego znaczenia nabiera w szkółkach drzew owocowych. Materiał z

Przeczytaj całość »

Srebrzystość liści

Srebrzystość liści to choroba, która występuje powszechnie w sadach towarowych wielu gatunków drzew owocowych m.in. na śliwach, wiśniach, czereśniach, a także jabłoniach oraz wielu gatunkach leśnych. W ostatnich latach obserwowany jest wzrost nasilenia choroby w śliwowych i wiśniowych nasadzeniach. Szkodliwość choroby polega unieczynnieniu blaszek liściowych oraz zniszczeniu kory i drewna

Przeczytaj całość »

Gorzka zgnilizna wiśni

Choroba ma zasięg ogólnoświatowy, występuje we wszystkich strefach klimatycznych. Najwyższa jej szkodliwość dotyczy strat w plonie wiśni. Masowe nasilenie ujawnia się w warunkach ciepłej i wilgotnej pogody.

Przeczytaj całość »

Dziurkowatość liści

Choroba powszechna w uprawie śliw, ale także brzoskwini, moreli, wiśni i czereśni. Jej szkodliwość polega na ograniczaniu powierzchni asymilacyjnej, poprzez zniszczenie liści. Efektem tego jest osłabienie wzrostu i rozwoju roślin.

Przeczytaj całość »

Drobna plamistość liści drzew pestkowych

W zasadzie występuje we wszystkich rejonach uprawy wiśni i czereśni, z wyjątkiem terenów o małej ilości opadów w okresie wiosennym i letnim. Szkodliwość choroby polega na osłabieniu drzew na skutek utraty liści, co przekłada się na ilość i wielkość plonu. W szkółkach wiśni i czereśni choroba może być powodem słabszego przyjęcia oczek.

Przeczytaj całość »

Brunatna zgnilizna drzew pestkowych

Choroba powszechnie występuje w rejonach uprawy jabłoni i gruszy. W Polskich sadach corocznie można ją spotkać na jabłkach i gruszkach rzadziej na śliwkach, wiśniach czy morelach. Jest uznawana za jedną z częstszych przyczyn tzw. suchych zgnilizn owoców ziarnkowych. Przy braku ochrony powoduje znaczne straty w plonach owoców.

Przeczytaj całość »

Rak bakteryjny drzew owocowych

Choroba występuje w uprawie drzew owocowych, głównie wiśni, czereśni, brzoskwini i moreli. Poważne szkody wyrządza także w szkółka drzew pestkowych ww. gatunków. W przypadku silnego porażenia doprowadza do zamierania roślin.

Przeczytaj całość »

Torbiel śliwek

Choroba występuje w uprawie śliw na całym świecie. W Polsce głównie w rejonach podgórskich i nadmorskich. Szkodliwość związana jest z całkowitym zniszczeniem owoców. Rozwój choroby stymuluje duża ilość opadów.

Przeczytaj całość »

Srebrzystość liści

Srebrzystość liści to choroba, która występuje powszechnie w sadach towarowych wielu gatunków drzew owocowych m.in. na śliwach, wiśniach, czereśniach, a także jabłoniach oraz wielu gatunkach leśnych. W ostatnich latach obserwowany jest wzrost nasilenia choroby w śliwowych i wiśniowych nasadzeniach. Szkodliwość choroby polega unieczynnieniu blaszek liściowych oraz zniszczeniu kory i drewna

Przeczytaj całość »

Dziurkowatość liści

Choroba powszechna w uprawie śliw, ale także brzoskwini, moreli, wiśni i czereśni. Jej szkodliwość polega na ograniczaniu powierzchni asymilacyjnej, poprzez zniszczenie liści. Efektem tego jest osłabienie wzrostu i rozwoju roślin.

Przeczytaj całość »

Brunatna zgnilizna drzew pestkowych

Choroba powszechnie występuje w rejonach uprawy jabłoni i gruszy. W Polskich sadach corocznie można ją spotkać na jabłkach i gruszkach rzadziej na śliwkach, wiśniach czy morelach. Jest uznawana za jedną z częstszych przyczyn tzw. suchych zgnilizn owoców ziarnkowych. Przy braku ochrony powoduje znaczne straty w plonach owoców.

Przeczytaj całość »

Srebrzystość liści

Srebrzystość liści to choroba, która występuje powszechnie w sadach towarowych wielu gatunków drzew owocowych m.in. na śliwach, wiśniach, czereśniach, a także jabłoniach oraz wielu gatunkach leśnych. W ostatnich latach obserwowany jest wzrost nasilenia choroby w śliwowych i wiśniowych nasadzeniach. Szkodliwość choroby polega unieczynnieniu blaszek liściowych oraz zniszczeniu kory i drewna

Przeczytaj całość »

Kędzierzawość liści brzoskwini

Choroba bardzo powszechna, występuje corocznie w uprawie brzoskwini i nektaryny. Szkodliwość jej ogranicza się do zniekształcenia liści, a w konsekwencji osłabienia roślin. Zmiany te przekładają się na obniżenie jakości plonu owoców brzoskwini oraz może mieć wpływ na gorsze przezimowanie porażonych drzew.

Przeczytaj całość »

Dziurkowatość liści

Choroba powszechna w uprawie śliw, ale także brzoskwini, moreli, wiśni i czereśni. Jej szkodliwość polega na ograniczaniu powierzchni asymilacyjnej, poprzez zniszczenie liści. Efektem tego jest osłabienie wzrostu i rozwoju roślin.

Przeczytaj całość »