Stres termiczny i upały w uprawach sadowniczych to jeden z kluczowych problemów ostatnich lat, szczególnie przy rosnącej częstotliwości fal gorąca. Dotyczy on m.in. jabłoni, grusz, czereśni, śliw i borówki. Jednak problem dotyka wszystkich roślin rosnących w otwartym gruncie, które potrzebują wody, aby uzupełniać utratę turgoru.
W obecnym sezonie zagrożenie ze strony upałów jest niezwykle poważne, a wynika z bardzo małej liczby opadów która powoduje znaczne przesuszenie wierzchniej warstwy gleby, tj. strefy w której większość roślin sadowniczych ma największą masę korzeniową. Upały i brak wody gruntowej szczególnie dotyka gatunki jagodowe, krzewy o płytszym systemie korzeniowym. Nieco lepiej jest w przypadku drzew owocowych. Na tym etapie zwłaszcza na owocach wystawionych na działanie ‘palącego słońca’ mogą być już widoczne uszkodzenia skórki owoców tzw. ‘Sunburn‘. Niebezpieczne jest również to, że miąższ takich owoców potrafi się rozgrzać do 40 i więcej stopni C. Jednak to nie wszystko, w roślinach wystawionych na działanie takiego stresu zachodzi wiele procesów m.in.:
- zamykanie aparatów szparkowych → spadek fotosyntezy,
- wzrost transpiracji → utrata wody,
- denaturacja białek enzymatycznych,
- zaburzenia transportu asymilatów,
- fotoinhibicja i stres oksydacyjny (ROS).
Jak rośliny reagują na upały?
Liście:
- więdnięcie (nawet przy wilgotnej glebie)
- zwijanie brzegów
- chlorozy, nekrozy
- „skórzaste” liście
Owoce:
- oparzenia słoneczne (sunburn) – szczególnie:
- jabłka (odmiany jasne: Golden, Gala)
- grusze
- zahamowanie wzrostu → mniejszy kaliber
- gorsze wybarwienie (antocyjany)
- pogorszenie jędrności
Cała roślina:
- zrzucanie zawiązków
- zahamowanie wzrostu pędów
- spadek jakości plonu
Jakie temperatury są groźne dla roślin?
W zasadzie stres termiczny i towarzyszące mu mniej lub bardziej rozległe uszkodzenia pojawia się zwykle przy:
- 30–32°C – pierwsze zaburzenia fizjologiczne
- 35°C+ – silne ograniczenie fotosyntezy
- >38–40°C – uszkodzenia tkanek (np. oparzenia)
Jakie postępowanie w obliczu UPAŁÓW?
- NAWADNIANIE: krótkie, częste dawki zamiast rzadkich dużych (W upały roślina „nie nadąża” z pobieraniem wody → nawet krótkie deficyty pogłębiają stres)
- CAŁKOWITA LUB CZĘŚCIOWA OCHRONA PRZED PROMIENIOWANIEM: preparaty refleksyjne tj. zabielanie kaolinem lub CaCo3, które odbijają promieniowanie, a tym samym obniżają temp. powierzchni owocu nawet o 5–10°C. TAKI JEST NANOACTIVE.
- BIOSTYMULATORY ANTYSTRESOWE przed falą upałów (profilaktycznie) lub w trakcie stresu (regeneracja):
- aminokwasy (prolina, glicyna-betaina) – NATURAMIN WSP
- krzem (Si) – KRZEMIAN
- wapń (poprawa stabilności błon) – NANO ACTIVE
REKOMENDUJEMY: NANOACTIVE 3-5 kg/ha + Krzemian 0,5 l/ha + Naturamin WSP 0,5 kg/ha
WAŻNE!
- Zabieg wykonać wieczorem lub w nocy, przy temp. <25°C i obniżonej aktywności słonecznej.
- Skuteczność zabiegu zależy m.in. od dokładnego i równomiernego pokrycia całej rośliny cieczą użytkową – dlatego w tym momencie wskazane jest dodanie adiuwantu Asystent+.
- ‘kaptan’ w tym LEKARO 80 WG wykazuje również właściwości bielące, stąd wszędzie tam, gdzie ma rejestrację i widnieje zasadność jego użycia warto wykorzystać również tą dodatkową właściwość.
- Bezpośrednio po upałach wdrożyć program biostymulacji i odżywienia liścia np. preparatami aminokwasowymi oraz bogatymi w magnez i mikroelementy np. NaturaminWSP i FruitAkademia wzrost owoców I.
CIEKAWOSTKI z doświadczenia sadowniczego:
- Krytyczne godziny: 11:00 – 17:00 → największe ryzyko uszkodzeń.
- Temperatura owocu: może być o 10–15°C wyższa niż otaczającego powietrza.
- ‘Sunburn’ pojawia się: po nagłym wystawieniu owocu na słońce, przy temp. powierzchni > 45–50°C.
- W przypadku długotrwałych stresów możliwe zahamowanie wzrostu → mniejszy kaliber oraz gorsze wybarwienie (zahamowanie syntezy antocyjanów).
Ze środków ochrony roślin należy korzystać z zachowaniem bezpieczeństwa. Przed każdym użyciem przeczytaj informacje zamieszczone w etykiecie i informacje dotyczące produktu. Zwróć uwagę na zwroty wskazujące na rodzaj zagrożenia i przestrzegaj zasad bezpiecznego stosowania produktu wskazanych na etykiecie.
Sporządzane przez nas zalecenia opierają się na aktualnym stanie naszej wiedzy. Jednakże nie ponosimy odpowiedzialności za ich zastosowanie oraz wynikłe z tego konsekwencje. Decyzję o wykonaniu zabiegów agrotechnicznych lub ochrony roślin podejmujecie Państwo na własną odpowiedzialność, biorąc pod uwagę lokalne uwarunkowania występujące w Państwa gospodarstwie.
UWAGA: Niektóre z w/w zaleceń dotyczą ogólnego problemu ochrony w Europie. Niektóre produkty wymienione w tekście nie są dozwolone we wszystkich krajach. Przed ich zastosowaniem należy zapoznać się z zasadami obowiązującymi w danym kraju.
